భారతదేశ జాతీయ చిహ్నం యొక్క పూర్తి వివరాలు,Complete Details Of National Emblem of India

భారతదేశ జాతీయ చిహ్నం యొక్క పూర్తి వివరాలు

ప్రతినిధి: రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇండియా

ఆధారంగా: ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని సారనాథ్‌లోని అశోక స్తంభం యొక్క సింహ రాజధాని

నినాదం: సత్యమేవ జయతే/ సత్యం ఒక్కటే విజయాలు

దత్తత: మాధవ్ సాహ్ని

స్వీకరించిన తేదీ: జనవరి 26, 1950

భారతదేశ జాతీయ చిహ్నం యొక్క పూర్తి వివరాలు

 

నిర్వచనం ప్రకారం చిహ్నం “ఒక దేశం, సంస్థ లేదా కుటుంబం యొక్క విలక్షణమైన బ్యాడ్జ్‌గా హెరాల్డిక్ పరికరం లేదా సింబాలిక్ వస్తువు”. ఒక దేశం యొక్క జాతీయ చిహ్నం రాష్ట్ర అధికారిక ఉపయోగం కోసం ప్రత్యేకించబడిన ముద్ర. ఒక దేశానికి, జాతీయ చిహ్నం అధికారానికి చిహ్నం మరియు దాని రాజ్యాంగ తత్వశాస్త్రం యొక్క ఆధారాన్ని సూచిస్తుంది.

భారతదేశ జాతీయ చిహ్నం ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని సారనాథ్‌లోని అశోక స్తంభంపై ఉన్న సింహ రాజధానికి అనుసరణ మరియు జాతీయ నినాదం సత్యమేవ జయతేతో కలిపి ఉంది. జనవరి 26, 1950న లయన్ క్యాపిటల్ భారతదేశ జాతీయ చిహ్నంగా స్వీకరించబడింది. ఇది భారతదేశానికి కొత్తగా పొందిన రిపబ్లిక్ హోదా యొక్క ప్రకటన. జాతీయ చిహ్నం అధికారిక ప్రయోజనాల కోసం మాత్రమే ఉపయోగించబడుతుంది మరియు భారతదేశ పౌరుల నుండి నిజాయితీగల గౌరవాన్ని కోరుతుంది. ఇది అన్ని జాతీయ మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ కార్యాలయాలకు అధికారిక ముద్ర వలె పనిచేస్తుంది మరియు ప్రభుత్వం ఉపయోగించే ఏదైనా లెటర్‌హెడ్‌లో తప్పనిసరి భాగం. ఇది అన్ని కరెన్సీ నోట్లపై అలాగే రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇండియా జారీ చేసిన పాస్‌పోర్ట్‌ల వంటి దౌత్య గుర్తింపు పత్రాలపై ప్రముఖంగా కనిపిస్తుంది. జాతీయ చిహ్నం భారతదేశానికి సార్వభౌమాధికారానికి చిహ్నం.

భారతదేశ జాతీయ చిహ్నం యొక్క పూర్తి వివరాలు,Complete Details Of National Emblem of India

 

వివరణ

జాతీయ చిహ్నం అనేది లయన్ క్యాపిటల్ యొక్క గ్రాఫిక్ ప్రాతినిధ్యం, ఇది వాస్తవానికి సారనాథ్ వద్ద ఉన్న అశోక్ స్తంభం లేదా అశోక స్తంభం యొక్క పైభాగాన్ని దాని క్రింద వ్రాసిన జాతీయ నినాదంతో పాటుగా అలంకరించింది. అశోక్ స్తంభానికి పట్టాభిషేకం చేసిన సింహ రాజధాని పసుపు ఇసుక రాయితో ఒకే బ్లాక్‌తో చెక్కబడింది మరియు నాలుగు ఆసియా సింహాలు వెనుక నుండి వెనుకకు కూర్చొని ఉన్నాయి, అయితే జాతీయ చిహ్నం యొక్క రెండు డైమెన్షనల్ ప్రాతినిధ్యం కేవలం 3 మాత్రమే వర్ణిస్తుంది, నాల్గవ సింహం కనిపించకుండా దాచబడింది. నాలుగు సింహాలు ఒక చిన్న స్థూపాకార ఆధారం మీద నిలబడి ఉన్నాయి, వీటిలో ప్రతి సింహం ప్రతిమకు అనుగుణంగా నాలుగు అశోక్ చక్రాలు ఉన్నాయి మరియు వాటి మధ్య మరో నాలుగు జంతువుల రిలీఫ్‌లు ఉన్నాయి – సింహం, ఎద్దు, ఏనుగు మరియు దూసుకుపోతున్న గుర్రం. జాతీయ చిహ్నం యొక్క 2D రూపంలో, ముందు భాగంలో ఒక అశోక్ చక్రం మాత్రమే కనిపిస్తుంది, ఎడమ వైపున దూసుకుపోతున్న గుర్రం మరియు కుడి వైపున ఎద్దు ఉంటుంది. అశోక్ చక్రం నిజానికి బౌద్ధ ధర్మ చక్రం యొక్క ఒక రూపం. అసలైన లయన్ క్యాపిటల్ జాతీయ చిహ్నం ప్రాతినిధ్యంలో చేర్చబడని విలోమ లోటస్ అబాకస్‌పై కూర్చుంది. బదులుగా, లయన్ క్యాపిటల్ యొక్క ప్రాతినిధ్యం క్రింద, సత్యమేవ జయతే అనే పదాలు దేవనాగరి లిపిలో వ్రాయబడ్డాయి, ఇది భారతదేశ జాతీయ నినాదం కూడా. ఈ పదాలు నాలుగు వేదాలలో చివరి మరియు అత్యంత తాత్వికమైన ముండక ఉపనిషత్తు నుండి ఉల్లేఖించబడ్డాయి మరియు ‘సత్యం మాత్రమే విజయం సాధిస్తుంది’ అని అనువదించబడింది.

Read More  జాతీయ గీతం యొక్క పూర్తి వివరాలు

చరిత్ర

జాతీయ చిహ్నం యొక్క ప్రేరణ వెనుక చరిత్ర 3వ శతాబ్దం BC నాటిది. మూడవ మౌర్య చక్రవర్తి, అశోకుడు గొప్ప విజేత మరియు అతను భారతదేశంలో మొదటి నిజమైన సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. అశోక చక్రవర్తి దేశంపై తన అన్వేషణలను అంతులేని రక్తపాతాన్ని చూసిన తర్వాత బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించాడు. ఆ తర్వాత, విజయాలు మరియు యుద్ధాలకు బదులుగా, అతను అహింస, ఆధ్యాత్మికత, కరుణ మరియు శాంతియుత సహజీవనాన్ని తన పరిపాలనకు మూలస్తంభాలుగా చేసుకున్నాడు. అతను తన ప్రజలలో బౌద్ధమత సిద్ధాంతాలను బోధించడానికి తన రాజ్యం అంతటా అనేక శిల్పాలు మరియు రాతి శిల్పాలను నెలకొల్పాడు. 250 BCలో మౌర్య చక్రవర్తి అశోకుడు సింహ రాజధానిని నిర్మించాడు, బుద్ధుడు తన ఐదుగురు శిష్యులకు ధర్మ జ్ఞానాన్ని అందించిన ప్రదేశానికి గుర్తుగా, అతను గొప్ప సన్యాసి బోధనలను ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించాడు. ఇలాంటి అనేక ఇతర స్తంభాలు చక్రవర్తిచే నిర్మించబడ్డాయి, అయితే వాటిలో చాలా వరకు పైన ఒకే జంతువు ఉంటుంది.

స్తంభం నిజానికి భూమిలోకి పడిపోయింది మరియు కనిపించలేదు. జర్మన్-జన్మించిన సివిల్ ఇంజనీర్ ఫ్రెడరిక్ ఆస్కార్ ఓర్టెల్ మధ్యయుగ కాలంలో చైనీస్ యాత్రికుల ఖాతాలను అనుసరించి ఈ ప్రాంతంలో త్రవ్వకాన్ని ప్రారంభించారు. త్రవ్వకాలు డిసెంబరు 1904లో ప్రారంభమై ఏప్రిల్ 1905లో ముగిశాయి. అతను మార్చి 1905లో సారనాథ్‌లోని అశోక స్తంభాన్ని వెలికితీశాడు మరియు మొత్తం స్తంభం మూడు విభాగాలుగా కనుగొనబడింది. అగ్రస్థానంలో ఉన్న లయన్ క్యాపిటల్ చెక్కుచెదరకుండా కనుగొనబడింది మరియు ప్రస్తుతం సారనాథ్ మ్యూజియంలో ప్రదర్శించబడింది.

భారతదేశ జాతీయ చిహ్నం యొక్క పూర్తి వివరాలు,Complete Details Of National Emblem of India

 

Read More  భారతదేశ జాతీయ క్యాలెండర్ యొక్క పూర్తి వివరాలు,Full Details Of The National Calendar Of India

సింబాలిజం

అశోక స్తంభం మరియు దాని పైన సింహాల రాజధానిని అశోక చక్రవర్తి బుద్ధుడు మొదట తన ‘బోధిని’ శిష్యులకు పంపిణీ చేసిన ప్రదేశానికి గుర్తుగా నిర్మించాడు. అతను బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించినప్పుడు అతని శాంతి, సహనం మరియు ప్రాపంచిక అనుబంధాల నుండి విముక్తి యొక్క సువార్త తపస్సు యొక్క జీవితానికి ఆధారమైంది. ఈ శిల్పాన్ని జాతీయ చిహ్నంగా స్వీకరించడం ద్వారా, రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇండియా బుద్ధుని తత్వాలకు తన విధేయతను గుర్తిస్తుంది, అశోకుడు తన రాజ్యానికి తీసుకువచ్చిన సానుకూల మార్పులను ధృవీకరించింది మరియు శాంతి మరియు సహనాన్ని సమర్థించడంలో తన నిబద్ధతను పునరుద్ఘాటించింది.

రాజధానిలోని నాలుగు సింహాలు తిరిగి వెనుకకు చేరాయి, జీవితంలోని అన్ని రంగాలలో సమానత్వం మరియు న్యాయంపై ఒత్తిడిని సూచిస్తాయి. నాలుగు సింహాలు బుద్ధుని యొక్క నాలుగు ప్రధాన ఆధ్యాత్మిక తత్వాలకు కూడా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాయి, ఎందుకంటే బుద్ధుడు స్వయంగా సింహంగా సూచించబడ్డాడు. జాతీయ చిహ్నంలో రాజధాని ప్రాతినిధ్యంపై కనిపించే మూడు సింహాలు బలం, ధైర్యం మరియు విశ్వాసాన్ని సూచిస్తాయి. ఇది నాలుగు దిక్కుల మీద స్థిరమైన నిఘాను కూడా సూచిస్తుంది. సింహాల క్రింద ఉన్న స్థూపాకార ఆధారం నిర్దిష్ట ప్రతీకవాదాన్ని మరింతగా సమర్థిస్తుంది. మధ్యలో ఉన్న వృత్తాకార చక్రం బౌద్ధ ధర్మ చక్రం యొక్క ఒక రూపం మరియు దానిని ప్రాచుర్యం పొందిన చక్రవర్తి పేరు మీద అశోక్ చక్రం అని పిలుస్తారు. చక్రం యొక్క 24 చువ్వలు ఒక రోజులోని గంటల సంఖ్యను సూచిస్తాయి మరియు కాల గమనాన్ని వర్ణిస్తాయి. చువ్వలు జీవితంలో ముందుకు సాగడాన్ని సూచిస్తాయి మరియు తద్వారా మనస్సు యొక్క స్తబ్దతను నివారిస్తుంది. చక్రాల మధ్య ప్రత్యామ్నాయంగా చిత్రీకరించబడిన నాలుగు జంతువులను నాలుగు దిక్కుల సంరక్షకులుగా పరిగణిస్తారు – ఉత్తరం కోసం సింహం, తూర్పున ఏనుగు, దక్షిణం కోసం గుర్రం మరియు పశ్చిమాన ఎద్దు. ఈ జంతువులు సిలిండర్ చుట్టుకొలతతో పాటు చక్రాలను చుట్టినట్లు కనిపిస్తాయి. కొన్ని బౌద్ధ గ్రంథాలలో, ఈ జంతువులన్నీ బుద్ధునికి చిహ్నాలుగా సూచించబడ్డాయి మరియు అతను ధర్మ సిద్ధాంతాలను ముందుకు తీసుకువెళుతున్నాడని భావించవచ్చు. మరొక వివరణలో, ఈ నాలుగు జంతువులు బుద్ధ భగవానుడి జీవితంలోని వివిధ దశలను సూచిస్తాయి. ఏనుగు ప్రిన్స్ సిద్ధార్థ (రాణి మాయ తన గర్భంలోకి ఏనుగు ప్రవేశించినట్లు కలలుగన్నది) యొక్క భావనను సూచిస్తుంది. ఎద్దు తన యవ్వనంలో ప్రిన్స్ సిద్ధార్థకు ప్రతినిధి అయితే గుర్రం బోధిని వెతుక్కుంటూ సిద్ధార్థ తన రాజ జీవితాన్ని త్యజించడాన్ని వర్ణిస్తుంది. సింహం అనేది సిద్ధార్థుడు పీపాల్ చెట్టు క్రింద బోధిని పొందడం మరియు అతను బుద్ధునిగా మారడం యొక్క చిత్రణ.

Read More  భారతదేశ జాతీయ జెండా యొక్క పూర్తి వివరాలు

సత్యమేవ జయతే అనే పదం నాలుగు ప్రాథమిక హిందూ గ్రంధాలలో ఒకటైన అథర్వ వేదంలో పొందుపరచబడిన ముండక ఉపనిషత్తులోని ఒక శ్లోకం నుండి వచ్చింది. ఈ నినాదం బాగా తెలిసిన మంత్రం 3.1.6 నుండి తీసుకోబడింది, ఇది క్రింది విధంగా ఉంది –

సత్యమేవ జాయతే ననృతమ్

సత్యేన పన్థా వితతో దేవయానః

యేనక్రమన్త్యర్సయో హ్యప్తకమ

యత్ర తత్ సత్యస్య పరమం నిధనమ్

ఈ పద్యం ఆంగ్లంలో ఇలా అనువదించబడవచ్చు “Only true prevails, not untruth; సత్యమార్గం ద్వారా నిర్దేశించబడింది, పూర్వపు ఋషులు తమ కోరికలను నెరవేర్చుకునే దైవిక మార్గం ద్వారా సత్యం యొక్క అత్యున్నత నిధిని పొందారు.

ఒక దేశంగా, భారతదేశం అన్నింటికంటే సత్యాన్ని నిలబెట్టడానికి కట్టుబడి ఉందని పద్యం మరియు దాని యొక్క జాతీయ నినాదం ప్రకటిస్తుంది.

ప్రాముఖ్యత

జాతీయ చిహ్నం 1 బిలియన్ కంటే ఎక్కువ మంది భారతీయులకు వారి హృదయాలలో గర్వాన్ని రేకెత్తిస్తూ స్ఫూర్తినిస్తుంది. చిహ్నం భారత ప్రభుత్వం యొక్క అధికార సంతకం మరియు అనధికార వ్యక్తులచే దాని దుర్వినియోగాన్ని నిరోధించాల్సిన అవసరం ఉంది. స్టేట్ ఎంబ్లమ్ ఆఫ్ ఇండియా (అనుచిత ఉపయోగం యొక్క నిషేధం) చట్టం, 2005, వృత్తిపరమైన మరియు వాణిజ్య ప్రయోజనాల కోసం మరియు దానితో అనుసంధానించబడిన లేదా దానికి సంబంధించిన విషయాల కోసం భారత రాష్ట్ర చిహ్నాన్ని అక్రమంగా ఉపయోగించడాన్ని నిషేధిస్తుంది. అటువంటి అగౌరవానికి పాల్పడిన వ్యక్తికి 2 సంవత్సరాల వరకు జైలు శిక్ష మరియు 5000 రూపాయల వరకు ద్రవ్య జరిమానా విధించవచ్చు.

మూడు సింహాలు నిలువెత్తు నిలబడి శాంతి, న్యాయం మరియు సహనం పట్ల దేశం యొక్క నిబద్ధతను ప్రకటిస్తాయి. దాని నిర్మాణంలో చిహ్నం భారతదేశం సంస్కృతుల సంగమం అనే వాస్తవాన్ని నొక్కి చెబుతుంది, దాని వారసత్వం వేదాల నుండి తాత్విక నిబంధనలకు లోతైన ప్రశంసలతో పాటు బౌద్ధమతం యొక్క కఠినమైన ఆధ్యాత్మిక సిద్ధాంతాలలోకి ప్రవేశించింది.

Tags: national emblem of india,national symbols of india,national emblem,national emblem of india drawing,national symbols of india in english,national symbols of india for kids,national flag of india,symbols of india,national emblem india,indian national symbols,national emblem in india,national symbol of india,indian national emblem,national symbols of india in hindi,emblem of india,national fruit of india,national animal of india,bronze national emblem

Originally posted 2023-03-30 07:59:11.

Sharing Is Caring:

Leave a Comment